โปรแกรมคํานวณแบตเตอรี่โซล่าเซลล์
ถ้ากำลังวางแผนติดโซล่าเซลล์พร้อมแบตเตอรี่ คำถามแรกคือควรใช้แบตกี่ kWh เพื่อให้พอใช้ตอนกลางคืนหรือสำรองเวลาไฟดับ คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดแผงเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่ใช้ไฟ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ต้องสำรอง และพลังงานที่แผงผลิตได้เพื่อชาร์จแบตกลับ
โปรแกรมคำนวณแบตเตอรี่โซล่าเซลล์ด้านล่างช่วยประเมินความจุแบต จำนวนโมดูล ขนาดแผงเบื้องต้น และกำลังจ่ายที่ต้องตรวจเพิ่มเติม เริ่มจากตัวเลขในบิลได้ แล้วค่อยปรับด้วยข้อมูลมิเตอร์และสเปกอุปกรณ์จริง
เลือกอ่าน
เตรียมข้อมูลอะไรบ้างก่อนคำนวณขนาดแบตเตอรี่?
- ไฟที่ใช้ช่วงมีแดด (kWh/วัน): ใช้สำหรับประเมินว่าแผงต้องผลิตไฟเลี้ยงบ้านเท่าไร หากเว้นเป็น 0 เครื่องจะไม่รวมการใช้ไฟส่วนนี้ในขนาดแผง
- ไฟที่ต้องการให้แบตจ่ายตอนกลางคืน (kWh/คืน): ใส่เฉพาะหน่วยไฟที่จะย้ายมาใช้จากแบต ไม่ใช่หน่วยไฟทั้งเดือนในบิล หากทราบแค่บิลรายเดือน ให้กด “รู้แค่หน่วยไฟในบิล?” แล้วเลือกสัดส่วนที่ใช้หลังแดดหมด ผลที่ได้เป็นเพียงค่าประมาณ
- อุปกรณ์สำคัญเวลาไฟดับ: ระบุกำลังขณะทำงาน (W) จำนวน และสัดส่วนเวลาทำงาน (%) เช่น ตู้เย็นไม่ได้กินไฟเต็มกำลังตลอดเวลา จากนั้นกำหนดชั่วโมงที่ต้องการสำรอง หากมีปั๊มหรือแอร์ ให้หาค่ากำลังสตาร์ตด้วย
- สเปกแบตเตอรี่: ความจุของหนึ่งโมดูล (kWh), DoD, สัดส่วนความจุที่เผื่อเมื่อแบตเสื่อม (SoH), ประสิทธิภาพชาร์จและจ่าย และกำลังจ่ายต่อโมดูล อ่านค่าจาก datasheet และเงื่อนไขรับประกันของรุ่นที่สนใจ
- ข้อมูลแผง: กำลังแผงที่มีอยู่ (kWp) และผลผลิตเฉลี่ย (kWh/kWp/วัน) ค่าเริ่มต้นในเครื่องมือเป็นตัวอย่าง ควรตรวจผลผลิตรายเดือนตามพื้นที่และสภาพหลังคาด้วย PVWatts หรือข้อมูลระบบเดิม
โซลาร์เซลล์พร้อมแบตเตอรี่ ควรติดตั้งขนาดเท่าไร?
เริ่มจากพฤติกรรมใช้ไฟและโหลดที่ต้องสำรอง แล้วตรวจว่าขนาดแผงผลิตพอสำหรับใช้งานและชาร์จแบตกลับหรือไม่
ต้องการให้แบตเตอรี่ทำหน้าที่อะไร?
เลือกตามการใช้งานจริง เพราะขนาดแบตขึ้นกับสิ่งที่อยากให้ทำ
โหมดทั้งสองอย่างจะกันความจุสำรองไฟไว้แม้ผ่านคืนที่ใช้ไฟตามปกติแล้ว จึงบวกพลังงานสองส่วนเข้าด้วยกัน
กรอกพลังงานที่ต้องใช้
ใช้ข้อมูลมิเตอร์หรือสเปกเครื่องใช้ไฟฟ้าจริงจะช่วยให้ผลใกล้เคียงขึ้น
รู้แค่หน่วยไฟในบิล? ช่วยแยกกลางวัน/กลางคืนคร่าว ๆ
เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ต้องทำงานตอนไฟดับ
กดตัวอย่างเพื่อเริ่ม แล้วแก้ W, จำนวน และสัดส่วนเวลาที่เครื่องทำงานตามเครื่องจริง; อุปกรณ์สำคัญต้องต่อเข้าวงจรสำรองด้วย
ระบุสเปกแบตเตอรี่และแผง
ค่าที่มีให้เป็นสมมติฐานตั้งต้น กรุณาแทนด้วยข้อมูลจากรุ่นที่สนใจ
ปรับสมมติฐานด้านประสิทธิภาพและการติดตั้ง
ขนาดระบบจากข้อมูลที่คุณกรอก
รายละเอียดสำหรับคุยกับผู้ติดตั้ง
ผลนี้ใช้สมมติฐานพลังงานเฉลี่ยและคืนที่ไม่มีแดด ไม่รับประกันชั่วโมงสำรองจริงหรือการคืนทุน ก่อนติดตั้งต้องตรวจวงจร EPS/backup, กำลังสตาร์ต, BMS, การระบายอากาศ, พื้นที่แผง, เงา, การเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า และ datasheet ของรุ่นที่จะใช้ ตรวจผลผลิตแผงด้วย PVWatts
วิธีอ่านผลจากโปรแกรมคำนวณแบตเตอรี่โซล่าเซลล์
1. แบตเตอรี่รวมและพลังงาน AC ที่ใช้ได้
แบตเตอรี่รวม (kWh) คือความจุตามป้ายของทุกโมดูลหลังปัดขึ้นเป็นโมดูลเต็ม ส่วน พลังงาน AC ที่ใช้ได้ หัก DoD, SoH ที่ตั้งไว้ และประสิทธิภาพการจ่ายจากแบตเป็นไฟบ้านแล้ว จึงน้อยกว่าตัวเลขบนป้าย โดยเครื่องคำนวณไฟกลางคืนกับไฟสำรองตามโหมดที่เลือก
สูตรสำหรับตรวจคร่าว ๆ: แบตขั้นต่ำ (kWh) = พลังงาน AC ที่ต้องใช้ (kWh) ÷ [DoD × SoH × ประสิทธิภาพจ่าย] โดยแทนค่าเปอร์เซ็นต์เป็นทศนิยม แล้วปัดขึ้นตามขนาดโมดูลที่มีจริง เครื่องมือไม่ได้กำหนด 48V หรือจำนวนแบตที่ต้องต่ออนุกรม/ขนาน เพราะต้องเป็นไปตามรุ่นที่ผู้ผลิตอนุญาต
2. ขนาดแผงขั้นต่ำตามโจทย์พลังงาน
ค่าแผง (kWp) คิดจากไฟใช้กลางวัน ไฟแผงที่ต้องเผื่อชาร์จกลับสำหรับใช้กลางคืน และการเติมส่วนสำรองไฟดับคืนตามจำนวนวันที่มีแดดที่กำหนดไว้ ประสิทธิภาพการชาร์จใช้ในส่วนนี้ โดยไม่หักรวมซ้ำกับทางจ่ายไฟ หากมีแผงเดิม เครื่องจะแจ้งว่ากำลังแผงประมาณการพอหรือควรเพิ่มเท่าไร ตัวเลขนี้ยังไม่ยืนยันพื้นที่หลังคา จำนวนแผงจริง หรือขนาดอินเวอร์เตอร์
3. โหลดสูงสุดและคำเตือนที่ต้องตรวจ
ดู kW ขณะทำงานพร้อมกัน แยกจากพลังงาน kWh และตรวจพิกัดจ่ายต่อเนื่องของอินเวอร์เตอร์ แบต และ BMS ถ้ารู้กำลังสตาร์ตเพิ่ม ให้กรอกด้วย คำเตือนเรื่องกำลังจ่าย แผงเดิมไม่พอ ไฟ 3 เฟส หรือข้อมูลที่ยังไม่ทราบ เป็นรายการที่ควรคุยกับผู้ติดตั้งก่อนเลือกซื้อ
ตัวอย่างคำนวณแบตโซล่าเซลล์สำหรับบ้าน
สมมติบ้านใช้ไฟช่วงมีแดด 8 kWh/วัน ต้องการใช้ไฟจากแบตกลางคืน 6 kWh/คืน และกันสำรองอุปกรณ์สำคัญที่กินไฟเฉลี่ยรวม 0.5 kW นาน 8 ชั่วโมง หรืออีก 4 kWh เลือกโหมด “ทั้งสองอย่าง” จึงต้องเตรียมพลังงาน AC รวม 10 kWh
เมื่อสมมติแบตโมดูลละ 5 kWh, DoD 90%, SoH 90%, ประสิทธิภาพจ่าย 92%, ชาร์จ 95%, ผลผลิตแผง 3.5 kWh/kWp/วัน และเติมไฟสำรองกลับใน 2 วันที่มีแดด โปรแกรมจะได้แบต 3 โมดูล รวม 15 kWh ใช้ได้ตามสมมติฐานประมาณ 11.18 kWh AC และแผงขั้นต่ำตามโจทย์ประมาณ 5.0 kWp เมื่อปัดเป็นทศนิยมหนึ่งตำแหน่ง ค่าทั้งหมดขึ้นกับข้อมูลที่กรอกและไม่ใช่ข้อเสนอให้ติดตั้งขนาดนี้กับทุกบ้าน
ก่อนติดตั้งโซล่าเซลล์พร้อมแบตเตอรี่ ตรวจอะไรเพิ่ม?
- วงจรสำรองไฟ: ยืนยันว่าอินเวอร์เตอร์และวงจร backup/EPS รองรับการจ่ายไฟเมื่อไฟฟ้าการไฟฟ้าดับ ระบบโซลาร์ทั่วไปไม่ได้จ่ายไฟสำรองโดยอัตโนมัติ
- กำลังไฟและเฟส: ตรวจโหลดพร้อมกัน กำลังสตาร์ต พิกัดแบต/BMS และการจัดวงจรสำรองหากอาคารใช้ไฟ 3 เฟส
- แผงและหน้างาน: ตรวจเงา ทิศ มุมเอียง พื้นที่หลังคา ผลผลิตรายเดือน และความเข้ากันได้ของอุปกรณ์ ไม่ใช้ค่าเฉลี่ยรายปีสรุปทุกฤดู
- ราคาแบตเตอรี่โซล่าเซลล์และความคุ้มค่า: ขอราคาชุดติดตั้งจริงที่ระบุแบต อินเวอร์เตอร์ อุปกรณ์ป้องกัน งานวงจรสำรอง ติดตั้ง และรับประกันให้ครบ เครื่องคำนวณนี้ยังไม่ประเมินราคา ประหยัดค่าไฟ หรือระยะเวลาคืนทุน หากต้องการดูขนาดแผงและค่าไฟเพิ่มเติม ลอง โปรแกรมคำนวณโซล่าเซลล์ อีกหน้าหนึ่ง
คำถามที่พบบ่อย
โซล่าเซลล์ 5kW ใช้แบตกี่ลูก หรือกี่ kWh?
ตอบจากกำลังแผง 5 kWp อย่างเดียวไม่ได้ เพราะแผงบอกกำลังผลิตสูงสุดตามพิกัด ส่วนขนาดแบตขึ้นกับไฟที่จะใช้กลางคืนหรือเวลาไฟดับ ระยะเวลาสำรอง และขนาดโมดูลที่เลือก ให้กรอกพลังงานและโหลดจริงในเครื่องคำนวณก่อน
แบตเตอรี่โซล่าเซลล์ 5 kWh ใช้ได้กี่ชั่วโมง?
ถ้าสมมติ DoD 90%, SoH 90% และประสิทธิภาพจ่าย 92% จะมีพลังงานไฟบ้านประมาณ 3.73 kWh หากใช้โหลดเฉลี่ย 0.5 kW และไม่มีแสงแดดช่วย คำนวณได้ราว 7.5 ชั่วโมง ก่อนเผื่อความผันผวนของโหลดจริง โดยยังต้องตรวจว่าพิกัดกำลังจ่ายของแบตและอินเวอร์เตอร์รองรับอุปกรณ์ที่เปิดอยู่
ติดโซล่าเซลล์แล้วไฟดับ แบตจะจ่ายไฟทั้งบ้านไหม?
ขึ้นอยู่กับการออกแบบอินเวอร์เตอร์ การสลับเป็นโหมดสำรอง และวงจรที่ต่อเข้าช่อง backup/EPS ควรระบุอุปกรณ์ที่ต้องให้ติดก่อน เช่น ตู้เย็น ไฟส่องสว่าง และอินเทอร์เน็ต แล้วตรวจวงจรหน้างาน ไม่ควรสรุปว่าทุกปลั๊กในบ้านจะใช้งานได้
โปรแกรมนี้คำนวณราคาแบตเตอรี่หรือจุดคุ้มทุนได้ไหม?
ยังไม่ได้ เพราะต้องมีราคาเสนอจริง ค่าไฟตามช่วงเวลา วิธีชาร์จแบต เงื่อนไขใช้งานและการรับประกัน ใช้ผลนี้เป็นสเปกตั้งต้นเพื่อ ดูแพ็กเกจและขอประเมินหน้างาน แล้วเปรียบเทียบข้อเสนอ “โซลาร์อย่างเดียว” กับ “โซลาร์พร้อมแบต” บนสมมติฐานเดียวกัน
สรุป: เก็บผลจากปุ่ม “คัดลอกสรุป” เพื่อคุยกับผู้ติดตั้ง โดยระบุไฟกลางคืน (kWh), โหลดและชั่วโมงสำรอง, กำลังสูงสุด (kW), ขนาดแผง (kWp) และสเปกแบตจริง ก่อนตัดสินใจให้ตรวจแบบไฟฟ้าและหลังคาที่สถานที่ติดตั้ง
อ่านเพิ่มเติม: DOE: พลังงานและกำลังของระบบกักเก็บไฟ · DOE: การทำงานของอินเวอร์เตอร์เมื่อไฟดับ · PVWatts: ประเมินผลผลิตแผง
ติด Solar Rooftop ลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 200,000 บาท
มาตรการมีผลแล้ว · สำหรับระบบและผู้มีสิทธิตามเงื่อนไขกรมสรรพากร
